Leita frttum mbl.is

Bloggfrslur mnaarins, gst 2019

Ok jinni

Nokkrir stuprestar hamfarahlnunaarrtttrnaarins komu fyrir minnisvara um ltinn jkull, Oki, Kaldadal um helgina. a voru undarlegar frttir. Oki var ekki einu sinni 1973 tali vera jkull korti Landmlinga slands en korti er a grunni til kort Geodetisk Institut og ar ur danska herforingjarskorti (1905-15) og v er meira lagi hpnar trakteringar a daui Oks s vegna hamfararhlnunar af mannavldum enda hrslurur, sem sr ekki sto veruleikanum. ri 1945 var Oki me jkulskafl sem var um 5 km2 og taldist ekki jkull enda skriu engir sflkar fr essari fnn. Eggert lafsson og Bjarni Plsson tldu ekki Oki vera jkul ferabk sinni miri 18. ld

ll umra um hamfarahlnun af mannavldum einkennist af kjum og hlfsannleika. Nlega fr um hreimspressuna glannafengnar upplsingar um a strir hlutar af Grnlandsjklinum vru a brna og mtti t.d. sj Washington Post, a hvorki meira n minna en 56% af Grnlandssnum hafi brna egar frttin er skrifu 5. gst. Frttin ber vott um botnlaust ekkingarleysi sem einkennir raunar oft skrif fjlmila um essi ml.

sta essara kjufrtta var vitlaust mling veurathugunarstinni Summit 3200 metra h innlandssnum. Vegna umhverfistta sndi mlirinn 4.7o hita mean hitinn var sannlega nokku undir frostmarki. etta var fyrst leirtt nna um helgina eftir a heimspressan hafi nnast sp heimsenda og fra sefjun, sem Ok-farar m.a. byggja athygli frnlegu uppkomu sinni.

kjlfar rangra mlinga Grnlandsjkli st fram virtur nttrufringur og fyrrum umhverfisrherra og sl v fram a Grnlandsjkull vri um a brna og afleiingar brnunar hans alls vri hkkun heimhfunum um 7 metra. Slkt vri smmunir einir mia vi egar shellan suurheimskautinu brnai. myndi hkka heimhfunum um 60 metra til vibtar og gegn slku mttu flvarnir sn lti !

Lesandinn sr fyrir sr skelfilegu mynd a miki lglendi og helstu borgir heimsins fru kaf. Ekki seinna vnna en raa sr fyrir aftan flki sem bjargar heiminum fr essari skelfilegu v og agga niur poplistum snarasta enda strhttulegir hgrifgamenn!

etta eu svo yfirgengileg skrif a mr nnast fallast hendur. Hitastigi suurplslandinu er allt ri tugum gra undir frostmarki, auvita mismunandi eftir h yfir sj og breiddargru. Nlega hefur uppgtvast a frosti getur fari niur nr -100 o C um 3900 metra h dld milli Dome Argus og Dome Fuji. Spurningin er essi: Brnar jkulhettan egar hitinn hkkar r t.d. 50 o C 48 o C ea hkkar um 2 o C eins og heimsendamenn eru a sp nna a veri mealhitahkkun heims ef allt fer versta veg? Verur asahlka? Fullyrt er a sinn arna s a ykkna essi rin a heila a einhver brnum veri heitasta tma rsins ar sem landi teygir sig lengst til norurs svo sem argentnsku Esperanza stinni ( 63. breiddargru) enda nr hn mun lengra til norurs en Reykjavk til suurs. ar nr mealhitinn 1.40 C janar (heitasta mnuinum).

Svo er a hkkun yfirbori heimshafanna sem er a fra eyjar kaf einhvers staar langt I burtu en enginn getur nefnt me nafni. San litlu sld lauk fyrir gri ld hefur hkka sjnum um ca 1 millimetra ri ea kannski um 10-15 cm a heila. Engar sgur fara af v hva miki lkkai sjnum litlu sld en vi hmark jkulmyndunar sasta jkulskeis fyrir um 20 sund rum er sagt a sjvarml hafi veri um 600 metrum lgra en n. Hr landi ekkjum vi einnig gamlar strandlnur lengst inn landi tuga metra h. Hver var a fikta thermstati jarar?

Yfir allan jfablk tk egar maur, sem talar gjarnan r stu vsindaupphum landsins, skammai stjrnmlamann fyrir a hast af trnaardrlingi loftlagsmla, snsku stlkunni Gretu Thunberg, sem hefur stu kraftaverkameyjar sem rur yfir dularfullum krafti eins og ekktist ldum ur t.d. Bernadetta Lourdes. Kraftaverkamttur hennar hefur svo frst yfir sklabrn sem er att t delluna og fjlmilamenn gleypa allt hrtt eins og stra sannleikann. Stri sannleikurinn essu mli er hinsvegar s a snska stlkan var greind me rttu-og rhyggjurskun (obsessive-compulsive disorder) og kannski ekki tpan sem vi viljum a s okkar leitogi!Mir hennar mun svohafa fullyrt a hn hafi slkan kyngimtt, a hn geti s C02 mleklin loftinu. Aldeilis krassandi fyrir rtttrnaarflki. Honum hefi n lka a Steingrmi efnafriprfessorinum mnum H snum tma!

eir, sem eiga erfitt me a skilja hvernig kristin hmenningarj gat ori hryllingshugmyndafri nasismans a br fyrir mija sustu ld, - tmum, sem eru enn minnum elstu manna, ttu a lta til ess is sem gripi hefur um sig meal orra jarinnar, sem og heimsins, varandi hugmyndir um hnattrna hlnun af mannavldum. Aeins 5% jarinnar andmlir eirri fullyringu a hnattrn hlnun s af mannavldum samkvmt nlegri knnun. Samt er ekki til snefill af vsindalegri snnun fyrir eirri stahfingu, a auki koltvsringsmagn (CO2) andrmslofti vegna brennslu mannkyns olu, kolum og gasi hafi essi hrif.

A baki slkum fullyringum eru aeins trarbrg sem ykjast byggja vsindalegum grunni alveg eins og nasistarnir skalandi ttust geta sanna me vsindalegum rkum a flk af germnskum uppruna vri fremra ru flki. Kannski halda menn almennt a bbiljufri ntmans, gerfivsindin, muni ekki leia yfir mannkyn jafn rosalegar afleiingar eins og alris- og vsindahugmyndir nasisma og kommnisma. v s ekkert a hrast. Um slkt er engan veginn hgt a fullyra a svo stddu. egar almenn rk og upplsing f ekki a komast a og eir, sem slku vilja beita, eru thrpair me skammaryrum af msu tagi, er llu von.

a kann vel a vera a einhver hlnun hafi ori heiminum fr v litlu sld sem vari fr 14. ld fram undir lok 19.aldar. Menn virast almennt sammla um a slk hitahkkun yfir hnttinn allan kynni a vera tp 1C n ess a unnt s a mla a svo nkvmlega. Mlarnar sjlfir og stasetning eirra eru hreint ekki sambrilegir. Sami hitamlirinn t.d. Reykjavk sama sta ri 1900 og nna myndi annig sna mun meiri sumarhita nna vegna breytinga umhverfinu, meira skjls af byggingum og trjgrri og meiri hitasfnun dkkum fltum, t.d. malbikuum strtum og hsum a hitastig jarar hefi veri a sama. veturna gti veri meiri hiti fr tgeislun hlrri hsa, aukinni umfer o.s.fr. Hvernig mla menn svo mealhitastig byggum slands, heimsskautasvum og vttum heimslfanna? Hvorki er um a ra smu mla n sambrilega mlistai n og ur. Engar samanburarmlingar eru til strum svum eins og t.d. suurheimskautinu. Hva arf marga mla til a gefa sanna mynd af hitastiginu ar? Eru 5 mlar ng til a mla hitastigi 14 milljnum km2 ? Vru 3 mlar ng fyrir Evrpu?

Hitastig jarar hefur veri sbreytilegt alla t og telst frekar kalt nna enda hefur jkultminn vara n 3 milljnir ra me kulda-, og hlskeium. Nverandi hlskeii gti loki mjg snggt eins og gerst hefur enduteki allan jkultmann egar skipst hafa um 100 sund ra kuldaskei og um 10 sund ra hlskei. Helsta loftlagsvin er v n sld en ekki hamfarahlnun Me tilliti til allra eirra tta sem hafa hrif hitastigi er raun alveg strmerkilegt hva hitastigi hefur breyst lti sustu hlfa ara ld. Margir af fremstu vsindamnnum heims halda v fram a CO2 sem er aeins um 0.04% af andrmslofti hafi mjg ltil hrif hitastigi. Bbiljumenn virast haldnir eim hugmyndum a CO2 s skalegt mengunarefni sem urfi a bregast vi me llum tiltkum rum mean stareyndin er s a etta er helsta undirstuefni alls lfs jrinni og m jafnvel leia a v rk a skilegt vri a a vri hrra hlutfall af andrmslofti. Plntulf raist egar hlutfall CO2 var miklu hrra hlutfall af andrmslofti en a er n og v m halda v fram a plntulf allt s vi hungursmrk vegna skorts CO2 . etta vita allir grurhsabndur og dla CO2 inn grurhsin til a bta umhverfi plantnanna og auka vaxtahraa. Plntunar nta kolefni r mleklinu en srefni er mest afgangsefni, - eins konar saur plantnanna.

Hjarhegun mannsins hefur ori til ess a flestir, sem ekkert hafa kynnt sr loftlagsmlin hafa lti blekkjast af mnnum sem hafa snt smu hjarhegan umfjllun sinni og elta fullyringar sem eir hafa engar forsendur til ess a skilja. Margir merkustu vsindamenn heimsins segja a orsakir loftlagsbreytinga su svo flknar a enginn vsindamaur heimsins hafi yfirsn yfir r allar. v er meira lagi sprenghlgilegt egar sprenglrir menn ryjast fram nafni vsindana me strar fullyringar um a mannleg losun grurhsalofttegunda valdi hlnun jarar. Ekki sst egar a er haft huga a t.d. hr landi veldur athafnarsemi okkar landinu aeins rlitlu broti af losun CO2 . Katla ein spir nna sofandi standi r sr miklu meira magni en vi og talin ll nnur eldfjll, sprungu- og hitasvi landsins. a vi httum allri okkar brennslu jarefnaeldsneyti myndi a varla mlast heildarsamhenginu hrlendis. v aeins er glra rafmagnsblavingu og fyllingu framrsluskurum a slkir blar vinni samkeppnina vi ara bla jafnrisgrunni og a votlendi s til meira yndis ea gefi af sr meiri ar en vallendi.


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband